28 september 2015

De MelkSalon: over de herwaardering van melk

De verhouding tussen boer, natuur, producent en consument staat onder druk. Melk bijvoorbeeld wordt soms onder de kostprijs verkocht en in de supermarkt is bronwater zelfs duurder dan melk. Wat is de sleutel voor een eigentijdse en duurzame verhouding tussen productie en consumptie van dit cultuurproduct? Sietske Klooster probeert op deze vraag antwoord te vinden via haar project de MelkSalon. Ze brengt letterlijk beweging in onze melkcultuur, gericht op herwaardering van het product dat aan de basis ligt van onze maatschappij.

MelkSalons zijn door Sietske vormgegeven gebeurtenissen. Daarin laat ze deelnemers nieuwe omgangsvomen met melk beleven en er aldoende aan mee ontwerpen. Omgangsvormen zijn dan producten, diensten en systemen voor het produceren, distribueren en consumeren van melk. De feedback en input die ze in de MelkSalons van deelnemers ontvangt neemt ze mee in het ontwerp van een volgende MelkSalon. Zo ontstaat een voorstel voor een nieuwe melkcultuur, die melk haar waardigheid teruggeeft. En meer nog, waarin de waarde van melk verder ontplooid wordt als elementair deel van onze cultuur en maatschappij.

Tour en interieur HR-18De MelkSalon is in ontwikkeling sinds zomer 2012. Sietske produceerde onder andere MelkSalons voor Agri meets Design op de Dutch Design Week, op locatie bij de boer, op het Food Film Festival en opende dit jaar een maand lang een pop-up MelkSalon in hartje Amsterdam. Ging het de afgelopen twee jaar nog om verkenningen en ideeschetsen van verschillende facetten, nu integreert ze alle verschillende inzichten tot een totaalconcept dat ze eind 2015 wil presenteren.

Een individuele benadering

Differentiatie in boerenvisie en bedrijfsvoering is een kern-onderdeel van haar werk. Zo ontwikkelt ze, met ondersteuning van Stuurgroep Landbouw Innovatie Brabant, MelkSalons voor individuele boeren. Hierin ontwerpt ze samen met de melkveehouder een MelkSalon over zijn/haar bedrijf. Er worden daarvoor mensen uitgenodigd die de boer direct bij zijn/haar bedrijfsvoering wil betrekken. Op een fysiek-creatieve en belevende manier worden ze meegenomen en dus betrokken in de ontwikkeling (en daarmee het ontwerp) van het boerenbedrijf.

Het verwaarden van boerenverstand

Sietske: “In het project de MelkSalon heeft het verwaarden van boerenverstand de hoofdrol: elke melkveehouder werkt anders door andere opvattingen, doelstellingen en natuurlijke condities. Dat komt terug in de eigenschappen van melk zoals smaak, voedingswaarden en verwerkingsmogelijkheden. Vergelijkbaar met wijn, maar dan complexer door de nog grotere hoeveelheid aan variabelen die meespelen. Door een cultuur, keten en coöperatieve vormen te ontwerpen waarin de boer zijn bedrijfseigen melkeigenschappen ontwikkelt, wordt het boerenverstand in de melk ontplooid. De waarde(n)ontwikkeling van melk en zuivel komt daarmee weer dicht op de boerengrond te liggen. Toepassing van nieuwe technologieën maakt het mogelijk deze ontwikkeling te realiseren. Deze cultuur- en technologische innovatie ontwikkel ik via MelkSalons.”

De MelkSalon is steeds meer een ontwerpplatform geworden, waarin Sietske werkt met een netwerk van co-producenten en een groot scala aan stakeholders uit de hele sector en aanverwante gebieden. Hoe verder het project ontwikkelt, hoe meer dit netwerk zich ‘verdicht’. Het project is daarmee bij uitstek een co-design project geworden dat zich verdiept via de interacties tussen alle betrokkenen.